Το θέμα της οικονομικής κατάστασης των Ελλήνων αποτελεί πάντοτε ζήτημα πρώτης προτεραιότητας, τόσο για την κοινωνία όσο και για την εκάστοτε κυβέρνηση. Σχετίζεται πρώτα και πάνω απ’ όλα με το ύψος των μισθών, το οποίο με τη σειρά του συνδέεται με την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και της οικονομίας συνολικά.

Το κόστος ζωής συνδέεται επίσης με το παραγωγικό πρότυπο που ακολουθεί η χώρα. Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα το Υπουργείο Ανάπτυξης επισήμανα ότι η ελληνική οικονομία πρέπει να γίνει περισσότερο παραγωγική, καινοτόμος, εξαγωγική και ανταγωνιστική και, κατά συνέπεια, πιο ανθεκτική.

Δεν μπορεί να στηρίζεται κυρίως στον τουρισμό, στο real estate και στην κατανάλωση. Πρέπει να στηριχθεί πολύ περισσότερο στη βιομηχανία, στην καινοτομία και στην ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα, η οποία θα ενισχύσει τη μεταποίηση. Έτσι τα ελληνικά προϊόντα θα γίνουν πιο ανταγωνιστικά και εξαγώγιμα και θα προσδώσουν μεγαλύτερη δυναμική στην οικονομία. Αυτές είναι οι βασικές κατευθύνσεις για να ενισχυθεί το διαθέσιμο εισόδημα της μέσης ελληνικής οικογένειας.

Σε επίπεδο αγοράς, στόχος μας ήταν και παραμένει να διαμορφώσουμε μια αγορά όσο γίνεται πιο δίκαιη και διαφανή, η οποία θα ενισχύει τον υγιή ανταγωνισμό και θα επιτρέπει στους καταναλωτές να γνωρίζουν τα δεδομένα. Ο ενημερωμένος καταναλωτής έχει δύναμη.

Η πολιτική μας έχει κινηθεί προς αυτές τις κατευθύνσεις και έχει σημαντικά αποτελέσματα. Πρέπει, όμως, να συνειδητοποιήσουμε ότι, όταν υπάρχουν νοικοκυριά που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και βασικές ανάγκες, η λύση δεν είναι να μειώνονται οι τιμές με υπουργικές αποφάσεις. Ως γνωστόν, οι τιμές δεν πέφτουν με υπουργικές αποφάσεις.

Άρα, το πρόβλημα της ακρίβειας δεν μπορεί να λυθεί μόνο με παρεμβάσεις στις τιμές.

Ασφαλώς όχι. Δεν μπορεί να υπάρχει μόνιμη κρατική παρέμβαση στις τιμές. Εφαρμόσαμε σκληρές παρεμβατικές πολιτικές εξαιτίας έκτακτων καταστάσεων.

Στις αρχές Μαρτίου επέβαλα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, όταν ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν. Το μέτρο είχε αποτελέσματα, καθώς μειώθηκαν οι τιμές σε 1.900 κωδικούς, μεταξύ των οποίων 1.300 κωδικοί κρέατος. Μειώσεις καταγράφηκαν και σε άλλα προϊόντα.

Αυτό, όμως, δεν μπορεί να αποτελεί τη μόνιμη και βασική στρατηγική για τη βελτίωση της κατάστασης των ελληνικών νοικοκυριών. Καμία επιχείρηση και καμία οικονομία δεν μπορεί να λειτουργεί μακροπρόθεσμα υπό συνθήκες ελέγχου και πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.

Απαιτούνται, επομένως, βαθύτερες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς;

Κάναμε πολύ σοβαρές μεταρρυθμίσεις στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς. Θέσαμε σε εφαρμογή τον Κώδικα Δεοντολογίας των σούπερ μάρκετ, με τον οποίο βάλαμε τέλος στις παραπλανητικές εκπτώσεις.

Δημιουργήσαμε επίσης τη νέα ανεξάρτητη αρχή, στην οποία εκχωρήθηκε το σύνολο των ελεγκτικών μηχανισμών. Πρόκειται για μια σπουδαία μεταρρύθμιση, καθώς οι έλεγχοι δεν ασκούνται πλέον από έναν κυβερνητικό μηχανισμό.

Ενισχύσαμε την ανεξάρτητη αρχή και τη ΔΙΜΕΑ με προσωπικό και ψηφιακά μέσα. Παράλληλα, από την αρχή της παρουσίας μας στο υπουργείο, ενισχύουμε την Επιτροπή Ανταγωνισμού με προσωπικό, υποδομές και θεσμική θωράκιση, ανταποκρινόμενοι σε κάθε σχετικό αίτημα που μας έχει τεθεί.

Δημιουργήσαμε ακόμη το σύγχρονο ψηφιακό εργαλείο “PosoKanei”, ώστε ο Έλληνας καταναλωτής να είναι ενημερωμένος για τις τιμές. Πιστεύω ότι ένας ενημερωμένος καταναλωτής, που έχει στη διάθεσή του μια διαφανή εικόνα της αγοράς, αποκτά πολύ μεγάλη δύναμη.

Επομένως, προχωρήσαμε σε σειρά μεταρρυθμίσεων που καθιστούν την αγορά πιο δίκαιη, διαφανή και υγιώς ανταγωνιστική, πάντοτε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Εν ολίγοις, η ελληνική αγορά λειτουργεί ανταγωνιστικά;

Φυσικά.

“Καλούμε τις επιχειρήσεις να μειώσουν το μεσοσταθμικό κέρδος τους”

Περνάτε από το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε μια συμφωνία με τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο για τη συγκράτηση και τη μείωση των τιμών. Τι σας κάνει να πιστεύετε ότι μια εθελοντική δέσμευση θα αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από ένα υποχρεωτικό μέτρο;

Δεν τίθεται ζήτημα σύγκρισης ως προς την αποτελεσματικότητα. Το πλαφόν λειτούργησε και έδωσε αποτελέσματα, αλλά εμείς δεν ενδιαφερόμαστε μόνο για αποτελέσματα διάρκειας τριών, τεσσάρων ή πέντε μηνών.

Το πλαφόν αποτέλεσε ένα προσωρινό μέτρο για μια έκτακτη κατάσταση.

Από τη στιγμή που είχαμε αποφασίσει ότι το μέτρο θα λήξει, απαιτήσαμε από την επιχειρηματική κοινότητα να επιδείξει τη μέγιστη κοινωνική ευθύνη, ιδιαίτερα κατά την παρούσα περίοδο. Την καλέσαμε να μειώσει το μεσοσταθμικό της κέρδος και να προσφέρει, κατά το τετράμηνο από τις 31 Αυγούστου έως το τέλος του έτους, μειωμένες τιμές σε προϊόντα που έχουν πραγματική σημασία για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό.

Τα προϊόντα που αναμένεται να ενταχθούν στην εθνική πρωτοβουλία μείωσης των τιμών είναι βασικά προϊόντα για την καθημερινή ζωή όλων μας.

Το πλαφόν, πάντως, δεν θεσπίστηκε τον περασμένο Μάρτιο. Υπήρχε ήδη επί τέσσερα χρόνια.

Εγώ αναφέρομαι στο πλαφόν της δικής μου περιόδου, επειδή το εφαρμόσαμε πολύ αυστηρά. Χαρακτηριστική απόδειξη αποτελεί το πρόστιμο των 3 εκατ. ευρώ στη Nestlé, το οποίο, αν δεν κάνω λάθος, είναι το μεγαλύτερο πρόστιμο που έχει επιβληθεί στην ελληνική ιστορία σε εμπορική επιχείρηση.

Θα είχε ενδιαφέρον τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία επικεντρώνουν την κριτική τους στον αριθμό και στην ποιότητα των ελέγχων, να συγκρίνουν τις σημερινές επιδόσεις με το παρελθόν.

Μόνο κατά το τελευταίο εξάμηνο έχουν πραγματοποιηθεί 19.000 έλεγχοι από την ανεξάρτητη αρχή, ενώ τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί κατά τα δύο χρόνια που είμαι υπουργός έχουν ξεπεράσει τα 25 εκατ. ευρώ. Δεν υπάρχει σύγκριση ούτε με την περίοδο των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ ούτε με εκείνη του ΣΥΡΙΖΑ. Σήμερα πραγματοποιούνται περισσότεροι έλεγχοι, επιβάλλονται υψηλότερα πρόστιμα και όλα τα πρόστιμα έχουν εισπραχθεί.

Η βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ δεσμεύτηκαν να μειώσουν τις τιμές σε μια περίοδο κατά την οποία δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά το κόστος παραγωγής και διανομής. Πώς προκύπτει αυτό το περιθώριο; Αν υπήρχε ήδη, γιατί δεν είχαν γίνει νωρίτερα οι μειώσεις;

Είμαι απολύτως σαφής. Ζητάμε από τις επιχειρήσεις, συμμετέχοντας στην εθελοντική αυτή εθνική πρωτοβουλία μείωσης των τιμών, να περιορίσουν για αυτό το διάστημα το κέρδος τους.

Η ελληνική κοινωνία και το καταναλωτικό κοινό θα εκτιμήσουν αυτή τη συμπεριφορά. Όταν μια κοινωνία αντιμετωπίζει πρόσθετες δυσκολίες, αναγνωρίζει ότι η επιχειρηματικότητα κάνει και εκείνη τις απαραίτητες προσαρμογές, και μάλιστα εθελοντικά, χωρίς την απειλή ότι έχει υπερβεί ένα πλαφόν και θα ελεγχθεί από το κράτος.

Με απλά λόγια, τους ζητάτε να δεχθούν απώλειες;

Δεν τους ζητάμε να έχουν ζημιές. Τους ζητάμε να μειώσουν το κέρδος τους.

“Το 90% των πόρων πήγαινε στον τουρισμό – αλλάξαμε πλήρως τη φιλοσοφία”

Η Ελλάδα καταγράφει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, όμως η παραγωγικότητα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ταυτόχρονα, μιλάτε συχνά για την ανάγκη αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου. Πού βλέπετε να αποτυπώνεται ήδη αυτή η αλλαγή;

Δεν μιλώ απλώς συχνά γι’ αυτό. Με την ανάληψη των καθηκόντων μου στο υπουργείο διαμορφώσαμε ένα εθνικό σχέδιο για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας, προκειμένου να περάσουμε σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο.

Θεωρούμε ότι πρόκειται για εθνική ανάγκη και προτεραιότητα, η οποία απαιτεί εθνική στρατηγική στην πορεία προς το 2030. Είμαι πολύ ικανοποιημένος, διότι το σχέδιο αφενός υλοποιείται και αφετέρου αναγνωρίζεται πλέον ευρύτερα ως εθνική πρόκληση.

Εκτός από την κυβέρνηση, που υλοποιεί βασικές πλευρές του σχεδίου, βλέπω ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναφέρονται όλο και περισσότερο σε αυτό. Το ίδιο κάνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος και ο πρόεδρος του ΣΕΒ. Οι παραγωγικές και πολιτικές δυνάμεις έχουν πλέον συνειδητοποιήσει ότι πρόκειται για αναγκαιότητα.

“Προτεραιότητα η βιομηχανία”

Παρουσιάσαμε το σχέδιο μαζί με τον πρωθυπουργό τον Οκτώβριο του 2024. Ένα νέο παραγωγικό πρότυπο προϋποθέτει ισχυρότερο ρόλο μιας σύγχρονης βιομηχανίας, καθώς η βιομηχανία αποτελεί τον πιο στέρεο τομέα της οικονομίας, με υψηλότερη παραγωγικότητα και καλύτερους μισθούς. Προϋποθέτει επίσης ενίσχυση της καινοτομίας και της εφαρμοσμένης έρευνας, η οποία οδηγεί σε σύγχρονα καινοτόμα προϊόντα, καθώς και ενίσχυση της εξωστρέφειας.

Στο πλαίσιο αυτό, Θα ήθελα να σας δώσω μια είδηση. Την ερχόμενη εβδομάδα συγκαλείται η κυβερνητική επιτροπή Βιομηχανίας. Η τόνωση της βιομηχανίας αποτελεί βασική προτεραιότητά για την κυβέρνηση, καθώς συμβάλλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, στην ενίσχυση της απασχόλησης καθώς και του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, προσφέροντας καλύτερους μισθούς.  Η επιτροπή αυτή θα λειτουργήσει ως μόνιμος μηχανισμός προώθησης των μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να υλοποιηθούν οι στόχοι που σας περιέγραψα παραπάνω.

Για το Υπουργείο Ανάπτυξης αυτές οι κατευθύνσεις δεν έμειναν στα λόγια. Αλλάξαμε πλήρως τη φιλοσοφία του Αναπτυξιακού Νόμου. Εκεί όπου το 90% των διαθέσιμων πόρων κατευθυνόταν στον τουρισμό, σήμερα έχουν προκηρυχθεί διαδοχικά τέσσερα καθεστώτα για τη μεταποίηση.