Συνέντευξή μου στο ΒΗΜΑ Talks για τις πολιτικές ισορροπίες ενόψει εκλογών, το στοίχημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης και τις προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας μέχρι το 2030
Συνέντευξή μου στο ΒΗΜΑ Talks για τις πολιτικές ισορροπίες ενόψει εκλογών, το στοίχημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης και τις προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας μέχρι το 2030
Αναλυτικά η συνέντευξή μου στο ΒΗΜΑ Talks:
Απ’ την εμπειρία σας, «διαβάζετε» αλλιώς τις δημοσκοπήσεις;
Πιστεύω, με ακόμα πιο απόλυτο τρόπο απ’ ό,τι την εποχή που ήμουν ερευνητής, ότι οι δημοσκοπήσεις δεν δείχνουν το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών. Τώρα διανύουμε μια περίοδο που διαμορφώνονται τα πράγματα -είναι σε μια διαρκή εξέλιξη. Θα ’λεγα ότι το πιο σταθερό σημείο αναφοράς σίγουρα είναι η Ν.Δ. η οποία έχει ένα σημαντικό προβάδισμα αλλά με αρκετά μικρότερα ποσοστά απ’ αυτά που είχε πάρει στις προηγούμενες -λογικό. Από εκεί και πέρα ο χώρος της Αντιπολίτευσης νομίζω ότι αναδιαμορφώνεται με πολύ γρήγορο ρυθμό. Προσωπικά δεν πιστεύω ότι θα πάμε σε επανάληψη του 2012. Δεν θα μπουν πολλά κόμματα στη Βουλή, θα μπουν κόμματα τα οποία έχουν πιο στέρεες ταυτότητες και ορισμένα ιστορικές. Άρα η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ, προφανώς το κόμμα του Τσίπρα, το ΚΚΕ, ο Βελόπουλος… Από εκεί και πέρα νομίζω ότι τα κόμματα θα ανταγωνιστούν για το ποιος άλλος θα μπει μέσα στη Βουλή.
Αναφέρεστε στα κόμματα της Καρυστιανού, της Κωνσταντοπούλου;
Αυτά είναι κόμματα τα οποία σ’ έναν βαθμό είναι συγκοινωνούντα δοχεία γιατί απηχούν κυρίως την αντίδραση τμημάτων της κοινωνίας με βάση τον τρόπο που έχουν προσλάβει τα πράγματα.
Συγκυριακά;
Απολύτως συγκυριακά. Και η ελληνική πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από συγκυριακά κόμματα που δεν άντεξαν να μπουν στη Βουλή.
Η κυρία Καρυστιανού υπήρξε εξαιρετικά δημοφιλής γιατί όλοι οι Έλληνες συμπαρασταθήκαμε και συμπαραστεκόμαστε στη μητέρα που έχασε το παιδί της. Αυτή η δημοφιλία δεν έχει καμία σχέση με την πολιτική και με το ποια θα είναι η δημοφιλία με την οποία θα αξιολογηθεί ως πολιτική αρχηγός. Αυτά είναι δύο απολύτως διακριτά και διαφορετικά πράγματα -κάτι που ισχύει για όλους τους πολιτικούς αρχηγούς. Είναι άλλο πράγματα η συμπάθεια ή η αντιπάθεια σε σχέση με πράγματα που αφορούν στην προσωπική ζωή τους κι άλλο η αξιολόγηση στον πολιτικό στίβο όπου κρίνονται γι’ αυτά που λένε και κάνουν.
Ο Αλέξης Τσίπρας λειτουργεί σαν μαγνήτης στα κόμματα της Αριστεράς;
Ο Τσίπρας ξαναμαζεύει στελέχη και ανθρώπους που ανήκαν στον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, ανεξάρτητα απ’ το πότε έφυγαν απ’ τον ΣΥΡΙΖΑ -σε διάφορες δόσεις ή δεν έφυγαν. Σε μεγάλο βαθμό ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν κατασκευασμένος στο πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα και τώρα ξανασυγκεντρώνεται στο πρόσωπό του. Είναι αυτό που έλεγε η μάνα μου «Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς». Ο ίδιος άνθρωπος με αντιλήψεις όχι διαφορετικές. Δεν μπορεί ακόμα να γεννήσει ξανά προσδοκία και εμπιστοσύνη. Δεν έχει ξεκαθαρίσει τη σχέση του με το παρελθόν και πάει να βασίσει την προοπτική του μόνο πάνω στην αντιπολίτευση και την αντίδραση απέναντι στον Μητσοτάκη και τη Ν.Δ. Όσοι δεν θέλουν Μητσοτάκη-Ν.Δ. να συγκεντρωθούν στην εναλλακτική λύση που λέγεται Τσίπρας.
Κάτι που δεν κατάφερε ο Νίκος Ανδρουλάκης με το ΠΑΣΟΚ…
Πολύ σωστά. Κι αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ.
Η επομένη των εκλογών -μετά τον 1ο ή και τον 2ο γύρο, πιστεύετε ότι θα καταλήξει σε κυβερνήσεις συνεργασίας;
Γιατί πρέπει να υπάρξει και 2ος; Στις επόμενες εκλογές που είναι βουλευτικές, πρέπει να πάμε όλοι να ψηφίσουμε και να απαντήσουμε στα πραγματικά διλήμματα των εκλογών. Γιατί κάποιος να πιστεύει ότι πρέπει να υπάρξει και 2η; Δεν καταλαβαίνω, ποιος ο λόγος. Να ψηφίσουμε αυτό που είναι να ψηφίσουμε μια φορά. Εμείς έχουμε προφανή στόχο, να ’ναι αυτοδύναμη η Ν.Δ. Και δεν νομίζω ότι δεν μπορεί να πει κανείς ότι αυτό δεν είναι εφικτό. Διότι και 4-5 μήνες πριν απ’ τις βουλευτικές εκλογές του 2023, κανένας δεν πίστευε ότι η Ν.Δ. θα ήταν αυτοδύναμη και θα παίρναμε 41%.
Με το δίλημμα σταθερότητα ή χάος;
Βλέπω ότι όταν θα έρθει η ώρα των εκλογών η ελληνική κοινωνία θα ’ρθει μπροστά σ’ ένα σταυροδρόμι. Ή θα συνεχίσει με τη Ν.Δ. και τον σημερινό πρωθυπουργό σ’ έναν δρόμο που είναι σταθερός, εγγυάται καλύτερη οικονομία, σταδιακή βελτίωση της ζωής για τους πιο πολλούς και ασφάλεια. Και ο άλλος, επανάληψη του πειράματος Αλέξης Τσίπρας και Αριστερά.
Έχετε βγάλει το ΠΑΣΟΚ απ’ το κάδρο;
Δεν βλέπω το ΠΑΣΟΚ να ’χει μια άλλη εναλλακτική στρατηγική -θα υποχρεωθεί να αντιμετωπίσει αυτό το πραγματικό δίλημμα.
Πως βλέπετε την ανταπόκριση στον Αλέξη Τσίπρα;
Προς το παρόν δεν παίρνει τίποτα παραπανω -μάλλον λιγότερα, απ’ αυτά που πήρε στις δεύτερες εκλογές του ’23, που έφυγε. Άρα επέστρεψε με τα ποσοστά που είχε.
Συχνά, τα νέα κόμματα ξεφουσκώνουν στη πορεία. Κάτι τέτοιο θα ισχύσει και για την ΕΛ.Α.Σ.;
Καταρχήν προβλέπω ότι θα έχει μια δυσκολία να ακούγεται το όνομα του κόμματος -παραπέμπει στην Αστυνομία. Αν βγείτε έξω και ρωτήσετε τους Έλληνες τι σκέφτονται όταν ακούν ΕΛΑΣ, το βασικό είναι η Ελληνική Αστυνομία. Μονίμως θα λένε η ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα ή το κόμμα του Τσίπρα. Αυτό που καταλαβαίνω για τον τίτλο είναι ότι είναι προφανής η επιλογή του να κρατήσει τη λέξη Αριστερά στον τίτλο -σκεπτόμενος ότι αν δεν το κάνει, θα μπορούσε να μείνει στο αέρα. Θέλει να μαζέψει αυτά που είχε, τους βασικούς ανθρώπους σ’ αυτό το 15-17% που ψήφισε την τελευταία φορά. Από εκεί και πέρα θα δει τι άλλο μπορεί να πάρει.
Είμαστε στο υπουργείο Ανάπτυξης. Ανάπτυξη σημαίνει ευημερία, καλή ζωή, καλύτερη οικονομία, παραγωγή. Ο Έλληνας ζει καλά;
Το βέβαιο είναι ότι υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας που ζει καλά, ικανοποιεί δηλαδή τις ανάγκες που έχει. Υπάρχει επίσης ένα σημαντικό τμήμα που αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα στο να ανταποκρίνεται σ’ αυτές τις ανάγκες. Τέλος υπάρχει κι ένα τμήμα που δυσκολεύεται πάρα-πάρα πολύ να τα βγάλει πέρα. Αυτοί οι τελευταίοι είναι κυρίως οι μισθοσυντήρητοι που ζουν στο νοίκι. Διότι δυστυχώς τα τελευταία χρόνια έχουν εκτοξευθεί οι τιμές των ενοικίων και επομένως οι άνθρωποι ζουν μέσα σ’ ένα πολύ-πολύ αυστηρό οικονομικό πλαίσιο. Αυτή είναι η πραγματική κατάσταση που αποτυπώνεται απ’ τους αριθμούς, τις μετρήσεις και την εμπειρία μου. Ωστόσο η υποκειμενική αίσθηση που νομίζω ότι διατυπώνουν οι Έλληνες για τη ζωή τους είναι πιο απαισιόδοξη απ’ την πραγματική -και τώρα μιλάει όχι μόνον ο υπουργός Ανάπτυξης αλλά κι αυτός που ήταν και είναι πάντοτε ερευνητής των αντιλήψεων και της ψυχολογίας της κοινωνίας. Πάντοτε στις μετρήσεις καταγραφόταν πολύ χειρότερη εικόνα απ’ αυτή που αντιστοιχούσε στην πραγματικότητα. Το ίδιο ισχύει και σήμερα.
Δυνατότητα πραγματικής καταγραφής υπάρχει;
Για μένα το κρίσιμο είναι οι αληθινές συνθήκες της ζωής των ανθρώπων και το επίπεδο ευημερίας τους. Κι αν συμβεί αυτό πιστεύω ότι κάποια στιγμή θα βελτιώνεται και η πιο αντικειμενική καταγραφή μέσα απ’ τις μετρήσεις. Το στοίχημα που έχει, όχι μόνο το υπουργείο Ανάπτυξης, αλλά όλη η κυβέρνηση, το στοίχημα που έχει η Ελλάδα μπροστά στο 2030 είναι να αποκτήσει μια πιο παραγωγική και ανταγωνιστική οικονομία, ώστε οι άνθρωποι να παίρνουν πολύ καλύτερους μισθούς. Το πραγματικό πρόβλημα ευημερίας στη χώρα σχετίζεται με τους σχετικά χαμηλότερους μισθούς. Αυτό δεν θα ’πρεπε να αιφνιδιάζει κανέναν. Η Ελλάδα προ 15ετίας πτώχευσε, βρέθηκε μπροστά σε τραγικό πρόβλημα επιβίωσης, οι μισθοί κόπηκαν στη μέση. Κι όταν ήρθαν τα πληθωριστικά κύματα που σχετίζονται με τον κορονοϊό και τον πόλεμο στην Ουκρανία, και εσχάτως και στη Μέση Ανατολή, ενώ βρήκε την υπόλοιπη Ευρώπη με σχετικά υψηλούς μισθούς, την Ελλάδα τη βρήκε με τους κομμένους μισθούς της πτώχευσης και των μνημονίων. Κι αυτό πρέπει όλοι να το συνειδητοποιήσουν. Όλοι μας θέλουμε μια οικονομία που να παράγει περισσότερα, να βασίζεται περισσότερο στη βιομηχανία, την καινοτομία, την ειδίκευση, την εργασία, τις παραγωγικές επενδύσεις. Και λιτότερο να είναι μια οικονομία της κατανάλωσης και συγκεκριμένων μόνο τομέων της ελληνικής οικονομίας, παραδοσιακών με οικονομικό αποτέλεσμα, όπως ο τουρισμός. Αλλά σε καμία περίπτωση δεν φτάνουν για να διασφαλίσουν σε στέρεες βάσεις τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση του επιπέδου των ανθρώπων.
Που θα μπορούσε να ρίξει το βάρος της η Ελλάδα στην ανάπτυξη;
Μας ενδιαφέρει και πιστεύω ότι πρέπει να συνεχίσει να ανεβαίνει η βιομηχανία. Ήδη τομείς της ελληνικής βιομηχανίας διακρίνονται και δείχνουν τη δυναμική τους, όπως η φαρμακοβιομηχανία -αύξηση καινοτομίας, εξαγωγές, θέσεις απασχόλησης, συμμετοχή στο οικονομικό αποτέλεσμα. Ή η ναυπηγική βιομηχανία που ξαναϋποστηρίζουμε με όλες μας τις δυνάμεις -δεν νοείται να είμαστε η πρώτη ναυτιλιακή δύναμη στον πλανήτη και να μην έχουμε ισχυρή ναυπηγική βιομηχανία και ναυπηγοεπισκευή. Ή η βιομηχανία τροφίμων, που πρέπει να στηριχθεί σ’ έναν σύγχρονο πρωτογενή τομέα -αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή. Στη βιομηχανία μετάλλου και ειδικά αλουμινίου, που δίνει κάθε χρόνο μεγάλα πλεονάσματα δισεκατομμυρίων στην ελληνική οικονομία. Γενικά η σύγχρονη βιομηχανία πρέπει να είναι αυτή που θα τραβήξει μπροστά το τρένο της ελληνικής οικονομίας, μαζί με την καινοτομία, τις νέες τεχνολογίες. Αλλά και την εφαρμοσμένη έρευνα για την οποία κάνουμε μια σειρά πραγμάτων. Αυτό είναι μια πολύ μεγάλη πρόκληση που περιλαμβάνει και την ΑΙ και ευρύτερα τις νέες τεχνολογίες και τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας.
Κι επειδή όλα αυτά μπορεί να φαίνονται γενικά θέλω ν’ αναφερθώ σ’ ένα παράδειγμα με το οποίο ασχολήθηκα προσωπικά -και ορισμένοι συνεργάτες μου. Αφορά σε μια επένδυση του ομίλου Μυτιληναίου στο γάλλιο. Το γάλλιο είναι ένα χημικό στοιχείο του οποίου οι χημικές ενώσεις είναι απολύτως απαραίτητες σε εργαλεία όπως τα κινητά και μια σειρά άλλων πραγμάτων που σχετίζονται ευθέως με την τεχνητή νοημοσύνη. Οι ΗΠΑ χρειάζονται 20 τόνους γάλλιο το χρόνο. Όλη η Ευρωπαϊκή Ένωση, 50. Το γάλλιο παράγεται στην Κίνα. Η Ελλάδα, μ’ αυτή την επένδυση, την οποία προσφάτως εντάξαμε -υπουργείο Ανάπτυξης και Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων- στις εμβληματικές επενδύσεις, θα παράγει 50 τόνους γάλλιο τον χρόνο…
Αυτή είναι μια εκπληκτική περίπτωση για τις δυνατότητες που έχει μια χώρα, μικρή στο μέγεθος, αλλά που μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στρατηγικής αξίας για την πορεία και τη βιωσιμότητα της χώρας, επενδύοντας σε καινοτόμα πράγματα.
Αυτές οι πρωτοβουλίες θα έχουν συνέχεια; Η πολιτική έχει συνέχεια;
Ένα απ’ τα θετικά των κυβερνήσεων Μητσοτάκη και Ν.Δ. είναι ότι αυτά τα 7 χρόνια -πάμε στον 8ο, πορεύεται βάσει ενός σχεδίου. Και υπάρχουν κάποια στάνταρ που έχουν επιτευχθεί και δεν μπορούν ν’ αλλάξουν. Για παράδειγμα η ψήφος των Ελλήνων του εξωτερικού (επιστολική ψήφος), στο οποίο είχα προσωπική συμβολή και θα είμαι για πάντα περήφανος γι’ αυτό. Προ δεκαετίας φάνταζε αδύνατο… Αυτό δεν νομίζω ότι μπορεί να ’ρθει αύριο μια κυβέρνηση και να το αλλάξει. Ή την εκτεταμένη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του ελληνικού κράτους, με το gov.gr, τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια.
Τώρα στο υπουργείο Ανάπτυξης φτιάξαμε την Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχων της Αγοράς. Δηλαδή το ίδιο το κράτος, η ίδια η κυβέρνηση ήρθε και είπε «δεν θα ’χω εγώ ως κυβέρνηση τους ελεγκτικούς μηχανισμούς αλλά μια ανεξάρτητη αρχή». Έδωσα μάχη να πετύχω να γίνει αυτή η μεταρρύθμιση. Τώρα που βλέπουν όλοι αυτή την Ανεξάρτητη Αρχή να κάνει τη δουλειά της, να κάνει ελέγχους στην αγορά, να επιβάλει πρόστιμα τα οποία και πληρώνονται και να αισθάνονται οι πολίτες ότι κάποιος το κάνει, όχι επικοινωνιακά. Επίσης πιστεύω ότι δεν μπορεί κάποιος να το πάρει πίσω -είναι τμήμα του παρόντος και του μέλλοντος μας. Το ίδιο και η ΑΑΔΕ. Νομίζω ότι θετικές μεταρρυθμίσεις μένουν ισχυρές και σταθερές, κόντρα στην παραδοσιακή αντίληψη ότι τα πράγματα αλλάζουν όταν αλλάζουν οι υπουργοί… Αυτά που προανέφερα δεν νομίζω ν’ αλλάξουν ακόμα κι αν αλλάξουν οι κυβερνήσεις. Κι εκείνοι που διαφωνούσαν όταν τα κάναμε, θα υποχρεωθούν -αν ξανακυβερνήσουν, να τα αποδεχτούν ως σωστά.
Δικαίωση για την Ελλάδα το Turkaegean;
Αυτό ήταν ένα θέμα που προέκυψε την περίοδο 2021-2022 για το Αιγαίο. Δραστηριοποιηθήκαμε και πολύ σωστά -το ανέλαβε το υπουργείο Ανάπτυξης κι ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, στις δικαστικές αρχές Ευρώπης και Αμερικής. Όταν ήρθα εδώ ως υπουργός Ανάπτυξης ενημερώθηκα για την εκκρεμότητα και ασχοληθήκαμε να συνεχίσουμε με την ίδια ένταση τη στήριξη των δικών μας θέσεων -έγινε με μεγάλη επιτυχία σε δεύτερο βαθμό σε ειδικό ευρωπαϊκό δικαστήριο. Πρόκειται για προφανή επιβεβαίωση των δικών μας θέσεων και απόρριψη των αιτιάσεων της Τουρκίας. Θα ’λεγα ότι έχει μια ξεχωριστή σημασία καθώς την περίοδο που διανύουμε η Τουρκία φαίνεται να επαναφέρει ένα νέο κύκλο παράνομων αξιώσεων γύρω απ’ το Αιγαίο, τελείως έξω απ’ το διεθνές δίκαιο. Ναι, σαφέστατα είναι μια εθνική επιτυχία.
Σε μια εποχή που οι πάντες καταγράφουν τους πάντες, ο πολιτικός φοβάται;
Δεν φοβάμαι αλλά προσέχω. Δεν έχω λόγους να φοβάμαι γιατί μερικές φορές οτιδήποτε απλό και ανθρώπινο μπορεί να μεταδοθεί με τρόπο που μπορεί να παρεξηγηθεί.
Συγχωρούμε ευκολότερα τον εαυτό μας παρά τους πολιτικούς;
Για να είμαστε ειλικρινείς, υπάρχει μια μαζική υποκρισία στην οποία, προσωπικά, δεν επιθυμώ να μετέχω. Γι’ αυτό φροντίζω να ’μαι πολύ προσεκτικός στο σύνολο της ζωής μου. Επίσης να προστατεύω ιδιαίτερα τα αγαπημένα μου πρόσωπα, που έχουν τη δική τους ελευθερία και το δικό τους δικαίωμα επιλογής για τον βαθμό δημοσιότητας. Αλλά αυτό, καθώς αφορά ιδίως στη ζωή τους, με καθιστά εξαιρετικά προσεκτικό. Δεν υπάρχει κάτι πιο αγαπημένο για μένα σ’ αυτή τη ζωή απ’ τα δύο παιδιά μου. Ούτε εκείνα ούτε εγώ επιθυμούμε να εκθέτουμε τις καθημερινές μας στιγμές.
Τι σας οδήγησε στην πολιτική, ώστε ν’ αφήσετε την επαγγελματική σας καριέρα;
Ήταν απολύτως συνειδητή απόφαση. Διότι αισθανόμουν ότι στη χώρα μας τα πράγματα είχαν πάρει έναν δρόμο που δεν ήταν καλός για το σύνολο της κοινωνίας και της πατρίδας μας. Και η προσπάθεια αυτό ν’ αλλάξει θα ’πρεπε να πάρει έναν καθολικό, πανεθνικό χαρακτήρα, να διαμορφωθούν όροι μιας άλλης κοινωνικής πλειοψηφίας του μέτρου και της λογικής που θα πήγαινε μπροστά τη χώρα. Αυτό πιστεύω ότι μπορούσε να γίνει απ’ τη Ν.Δ. και τον Μητσοτάκη ο οποίος αναδείχθηκε τότε στην ηγεσία της Ν.Δ. -κι ας μου επιτραπεί η έκφραση, περίπου ως ροκ σταρ. Εμφανίζοντας κάτι πολύ καινούργιο και διαφορετικό για τα πολιτικά πράγματα της χώρας εν των συνόλω.
Οφείλω να θυμίσω ότι στη Ν.Δ. των 410.000 -είχα τότε την ευθύνη της στρατηγικής του σημερινού πρωθυπουργού, ψήφισαν 60.000 άνθρωποι οι οποίοι στις τότε εκλογές δεν είχαν ψηφίσει Ν.Δ. Άρα η Ν.Δ. άνοιξε και μπήκε μέσα κόσμος όχι για ν’ αλλάξει την ιδεολογία της, όχι για ν’ αλλάξει τις ιδέες του πατριωτισμού, της ελευθερίας, της αλληλεγγύης. Αλλά για να πει ότι η κοινωνία πρέπει να είναι πιο δυναμικά παρούσα στα πολιτικά πράγματα. Τμήμα αυτής της αντίληψης ήμουν κι εγώ. Και για ν’ απαντήσω προσωπικά, έφυγα απ’ αυτό που έκανα επαγγελματικά, τη στιγμή που ήμουν σ’ ένα πολύ υψηλό επίπεδο. Οπότε αποδέχθηκα μια μεγάλη καινούργια πρόκληση.
Είχατε προσχεδιάσει την είσοδό σας στην ενεργό πολιτική;
Όχι, όχι. Ποτέ. Δεν είχα καμία συμφωνία με τον Πρωθυπουργό. Η πρόταση της εμπλοκής μου με κοινοβουλευτική ή κυβερνητική ιδιότητα προέκυψε όταν φτάσαμε στις εκλογές του 2019. Βέβαια απ’ το 2015 ως το 2019 είχα επίσημη θέση ευθύνης ως Συντονιστής Στρατηγικής και Επικοινωνίας του κόμματος. Άρα ο καθένας θα μπορούσε να φανταστεί ότι κάποιος που έχει μια τόσο υπεύθυνη θέση μέσα στην παράταξη θα μπορούσε να διεκδικήσει κάποιον ρόλο. Ο πρωθυπουργός, στη συνέχεια, μου το πρότεινε. Και η πραγματικότητα είναι ότι όταν ερχόταν η Ν.Δ. στα πράγματα εγώ πούλησα την εταιρεία μου -κι αυτό έχει, νομίζω, τη σημασία του.
Ήσασταν από εκείνους που πίστευαν πολύ στην υποψηφιότητα-νίκη Μητσοτάκη για την αρχηγία της Ν.Δ.;
Ναι, βεβαίως. Με βοήθησε σ’ αυτό η καταγραφή της πραγματικότητας αλλά κι η πολιτική μου διαίσθηση και το πολιτικό μου ένστικτο. Πιστεύω, ακράδαντα, ότι το ’15 κι αν δεν υπήρχε ο Μητσοτάκης, κάποιος έπρεπε να τον εφεύρει. Ήταν ο άνθρωπος που χρειαζόταν για να ενώσει και να ανανεώσει τη Ν.Δ. και στη συνέχεια να νικήσει.
Και να προσθέσω και κάτι: Έντεκα χρόνια τώρα η Ν.Δ. στην πραγματικότητα κυριαρχεί στα πολιτικά πράγματα, απ’ την εκλογή του Μητσοτάκη και μετά, το οποίο δεν έχει ξανασυμβεί στα μεταπολιτευτικά χρονικά και από κανέναν. Και αν επαληθευτεί ότι κερδίσει τις βουλευτικές εκλογές, όπως πιστεύω ότι θα συμβεί, δεν θα έχει ξανασυμβεί επίσης. Κάποιος να κερδίζει -συναπτά, τρεις βουλευτικές εκλογές. Και μην ξεχνάμε ότι στο μεταξύ η Ν.Δ. έχει κερδίσει κι όλες τις Ευρωεκλογές κι όλες τις Αυτοδιοικητικές εκλογές.
Η ανανέωση είναι και θέμα ηλικίας;
Δεν είναι μόνο θέμα ηλικίας ούτε και μπορεί να είναι κυρίως θέμα ηλικίας. Αλλά σίγουρα είναι και ηλικίας, γιατί έχουμε ανάγκη να μπαίνουν διαρκώς καινούργιοι άνθρωποι στην πολιτική.
Άρα δύσκολα θα επιστρέψουμε σε μεγαλύτερες ηλικίες;
Αν μελετήσει κανείς την ιστορία τα πράγματα δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Η ανθρωπότητα είναι στην εποχή του διαδικτύου -ένα μικρό χωριό. Θυμίζω ότι ηγέτες της υπερδύναμης έχουν υπάρξει άνθρωποι όχι νέοι στην ηλικία -ισχύει και με τον πρόεδρο Τραμπ. Όμως ότι αυτό που έφερε ο σημερινός πρωθυπουργός στη Ν.Δ. σχετίζεται και με ηλικιακή ανανέωση είναι γεγονός. Αλίμονο με τις πολιτικές δυνάμεις που δεν μπορούν να αποκτήσουν επαφή και απήχηση στις νέες γενιές. Τότε τι κάνουμε στην πολιτική;
Η πολιτική που κάνουμε, η πολιτική που κάνω κι εγώ στο υπουργείο αφορά στους επόμενους, όχι σ’ εμάς -δεν αφορά στον συνταξιούχο αλλά σ’ αυτόν που θα είναι ενεργός στο μέλλον.
Σκέφτομαι ότι θα παραδώσουμε στα παιδιά μας έναν χειρότερο κόσμο απ’ αυτόν που παραλάβαμε. Συμφωνείτε;
Έχουν αλλάξει οι τρόποι που οι άνθρωποι προσλαμβάνουν την πραγματικότητα όπως κι η ίδια η πραγματικότητα. Υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες στη ζωή των ανθρώπων αλλά έχουν αυξηθεί δυστυχώς πολύ και οι ανισότητες. Εμένα μ’ ενδιαφέρει μέσα απ’ την πολιτική οι δυνατότητες για μια καλύτερη ζωή να αφορούν, ει δυνατόν όλους ή τουλάχιστον όσο περισσότερους γίνεται. Επίσης μ’ ενδιαφέρει να μειώνονται οι ανισότητες. Γι’ αυτό και στο συνέδριο της Ν.Δ. είπα ότι η ατζέντα της μείωσης των ανισοτήτων πρέπει να είναι μια δική μας ατζέντα, της σύγχρονης κεντροδεξιάς. Που πιστεύει στη φιλελεύθερη οικονομία, στην ελευθερία και στην αλληλεγγύη ως βασικές αξίες για τη ζωή των ανθρώπων. Κι όχι να είναι μια υπόθεση της Αριστεράς. Διότι η Αριστερά αυτό το συνδύαζε πάντοτε μ’ έναν απόλυτο κρατισμό, που απέτυχε παντού.
Ο σκοπός είναι η ελευθερία στην οικονομία, στην αγορά, στην επιχειρηματικότητα, στα επαγγέλματα, στην έκφραση -παντού, να φροντίζουμε να γίνεται με τρόπο που δεν θα χειροτερεύει τις ανισότητες. Γιατί από εκεί ξεκινάνε τεράστια προβλήματα συνοχής στις κοινωνίες. Αυτό είναι ένα στοίχημα και μια πρόκληση. Όμως είμαι επιφυλακτικός στο να πω ότι θ’ αφήσουμε ή ότι αφήνουμε στους νεότερους μια ζωή χειρότερη απ’ τη δική μας. Δεν το πιστεύω αυτό.
Καιρός είναι να ξαναϋπάρξουν αξίες και ιδέες στη ζωή των ανθρώπων όχι μόνον σχετιζόμενες με την υλική ευημερία.
Ιδεολογίες δεν παράγονται ιδιαίτερα, και οι αξίες κλυδωνίζονται, με πρώτη τη δικαιοσύνη…
Πράγματι βλέπω γύρω μου όλες αυτές τις αντιλήψεις. Προσωπικά κάνω ό,τι μπορώ για να αποδεικνύω την πίστη μας στις αρχές της ισονομίας, της δικαιοσύνης και της διαφάνειας.
Και για να γίνω πολύ συγκεκριμένος, εδώ, στο υπουργείο βρήκα εκατοντάδες επιχειρήσεις να έχουν πάρει λεφτά τα τελευταία είκοσι χρόνια στο πλαίσιο του αναπτυξιακού νόμου και να μην έχουν κάνει τις επενδύσεις που όφειλαν. Και τους κάνουμε ανακτήσεις αυτών των χρημάτων. Έχουμε πάρει πίσω 126 εκατομμύρια ευρώ από 213 επιχειρήσεις. Κάτι τέτοιο δεν είχε γίνει στο παρελθόν. Γιατί θέλω να πω στους ανθρώπους εκεί έξω ότι εμείς νοιαζόμαστε για τη σωστή διαχείριση των χρημάτων σας και δεν μπορεί να είναι κανείς υπεράνω νόμου. Κι αυτό αφορά στον θεσμό της Δικαιοσύνης. Γι’ αυτό και δεν έχει μόνο σημασία να εντοπίζει κανείς το πρόβλημα αλλά να κάνει και πράγματα που να αντιμετωπίζουν τις αιτίες.
Ποιες είναι οι προσωπικές σας φιλοδοξίες;
Να συνεχίσω να κάνω αυτό που κάνω. Η σχέση μου με τα κοινά είναι σχέση προσφοράς. Όσο είμαι χρήσιμος κι όσο το θέλει ο κόσμος στα Νότια που με ψηφίζει.